Beyin Felci Riskini Azaltmanın Yolları

Davranışsal risk faktörlerini bilerek...

Sigara içmenin iskemik felç riskini %50 oranında artırdığı, bununla birlikte kalp krizi ve kansere de yol açtığı bir gerçek.  Kişinin içtiği sigara sayısı çoğaldıkça felç geçirme riski de artar. Buna paralel sigara sayısını azalttığımız ya da tamamen bıraktığımız taktirde söz konusu riski düşürme şansına sahibiz. 40 yıl boyunca içtikten sonra dahi sigarayı bırakmak mümkündür. Sigara, ikinci bir inme riskiniz ve diğer sağlık sorunlarınızı artırır, bundan dolayı, mümkünse sigarayı tamamen bırakmalısınız. Doktorunuza danışarak kullanacağınız nikotin bantları veya nikotin sakızları, bazı ilaçlar sigarayı bırakma konusunda başarı şansınızı artıracaktır.

Yediğimiz yiyeceklerin sebze, meyve ağırlıklı olması, bir başka deyişle her öğünde sebze meyve yememiz felç riskini %22 oranında azaltabilir.  Ayrıca, az yağlı ve az tuzlu yemek hem felç riskini hem de kalp krizi ya da bağırsak kanseri tehlikelerini, de azaltacaktır. Bunun yanı sıra bol miktarda vitaminli gıda almakta da fayda vardır. Yağdan yoksul, liften zengin bir sağlıklı diyet hem kilonuzu, hem de kolesterol düzeyinizi düşük tutacaktır. Fazla tuz ve aşırı alkolden uzak durarak tansiyonunuzu düşürebilirsiniz. Böylece, tansiyon düşürücü ilaçlara ihtiyacınız azalabilir, bu da, ikinci bir inme geçirme olasılığınızı azaltır.

Fiziksel aktiviteye ağırlık veren kişilerin daha az felç riski taşıdıkları saptanmıştır.  İlginç olan fiziksel aktivite türünün fark etmediği ve çok yoğun egzersizlere değil orta düzeyde hareketlerin bile kişiye fayda sağladığıdır.  Daha önceden felç geçirmiş kişilerin tekerlekli sandalyenin tekerleğini çevirmesi ya da egzersiz ekipmanlarını kullanmaları dahi yararlı olacaktır.  Yaşam stilimizi bir günde çok aktif hale getirmektense, egzersizlerimizi kademe kademe artırmak ve düzenli bir program oluşturmak asıl hedefimiz olabilir.

Alkol kullanımı arttıkça felç riski de artmaktadır. Öte yandan mide ve karaciğer problemlerini de beraberinde getirebilir. Aşırı alkolden uzak durarak tansiyonunuzu düşürebilirsiniz.

Obezite ve özellikle felç geçirdikten sonra kilo kontrolü, kişilerin dikkat etmesi gereken unsurların arasında yer almaktadır.  Bu konuda en iyi yaklaşım; yağ ve şeker oranı yüksek yiyeceklerden uzak durup, bu gıdaların yerine bol miktarda meyve ve sebze yiyerek aldığımız toplam kalori miktarını azaltmak, öğün aralarında atıştırdığımız abur cuburları ortadan kaldırıp, egzersizlerimizi artırmak olacaktır.

Tıbbi Risk Faktörlerine yönelik doktorun öneri ve tedavilerini uygulayarak... Bunların en önemlisi yüksek tansiyondur! Yüksek tansiyon inmeye yol açan en önemli risk faktörüdür. İnme geçirdikten sonra tansiyonunuz sürekli olarak yükseldiyse, düşürücü bir ilacı sürekli kullanmanız ikinci bir inme geçirme riskinizi azaltacaktır. Kilo vermek, düzenli olarak egzersiz yapmak ve aşırı alkol ve tuzdan uzak durmak, tansiyonunuzu düşürmek konusunda size yardımcı olacaktır.

Diğer bir neden yüksek kolesteroldür! Yağdan yoksul, liften zengin bir sağlıklı diyet hem kilonuzu, hem de kolesterol düzeyinizi düşük tutacaktır. Kolesterol düzeyinin düşürülmesi hem kalp krizi hem de inme riskini azaltır. Gerektiğinde doktorunuzun önerdiği ilaç tedavisini sürekli olarak kullanmalısınız.

Şeker hastalığında kalp krizi ve inme riski yüksektir. Şeker hastalığı ile yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol beraberce sık bulunurlar. Çoğu kişide bunların ilaçla sürekli tedavisi gerekecektir. Düşük kalorili, düşük yağlı, tuz oranı düşük, lifli diyetler kan şekerinin kontrol altında tutulmasının yanında yüksek kolesterol ve tansiyonun da kontrol edilmesini sağlayacaktır. Kan şekerinin kontrol altında tutulması göz ve böbrek sağlığınız için de önemlidir. Gerektiğinde doktorunuzun önerdiği ilaç tedavisini sürekli olarak kullanmalısınız.

. İlaç Kullanımıyla...

Aspirin: Günde bir tablet aspirin (75mg, 150 mg veya 300 mg), kanın yapışkanlığını azaltarak ikinci bir inme veya kalp krizi riskini azaltır. Doktorunuzun hangi dozu önerdiğinin fazla önemi yoktur, ancak düşük dozlar daha az hazımsızlığa yol açar. Patlamış kan damarından dolayı kanamalı inme geçirmiş olanlara aspirin önerilmez. Patlamış bir arter olmadığını gösteren BT taramasını takiben, mümkün olan en kısa zamanda aspirine başlanmalıdır. Yan etki görülmedikçe, çoğu kişi hayat boyu aspirin almaya devam eder.

Antikoagülanlar Beyninde tıkalı damar bulunan, yakın zamanda kalp krizi geçirmiş olan, veya anormal kalp ritmi veya yapay kalp kapakçığına sahip olan kişilere antikoagülanlar (genelde Warfarin) ikinci bir inmeyi önleme amacıyla önerilebilir. Olağandışı durumlar haricinde, aspirin ve Warfarini karıştırmaktan kaçınmak gerekir. Doktorunuz size bu konuda bilgi verecektir.

Ameliyat:İnme geçirme nedeni beyninde tıkanmış bir kan damarından kaynaklanan bazı hastaların boynunda aşırı daralmış (ama tamamen tıkanmamış) arter bulunur. Karotid endarterektomi adı verilen bir operasyonla arterdeki daralma açılır ve ikinci bir inme riski azaltılabilir. Basit bir operasyondur ve hastalar beş altı günde hastaneden çıkabilir. Bu operasyon herkese uygun değildir ve genelde son altı ayda belirti sergileyen ve çok ciddi boyutlarda arter daralması bulunan (çapın boyu %70-80 oranında daraldıysa) kişilere önerilir. Maalesef, az da olsa, ameliyatın kendisi inme riski taşıyabilir - siz ve doktorunuz, ameliyatın yararlarını bu küçük riskle karşılaştırarak bir karara varmalısınız.

Boynunuzda daralmış bir arter bulunuyorsa, bu opsiyonu size bakan uzmanla görüşmeniz gerekir. Son yıllarda daralmış boyun damarlarına kalptekine benzer şekilde balon anjiyoplastive stent tedavisi uygulanmaktadır. Beyne giden boyun damarlarındaki (şah damarı gibi) veya beyin damarlarındaki felç tehdidi oluşturan damar sertliğine bağlı darlıklar balon aracılığıyla genişletildikten sonra genişlemenin kalıcı olması amacıyla "stent" (kafes boru) yerleştirilir. Bu girişim özellikle karotid endarterektomi yapılamayan riskli hastalarda iyi sonuçlar vermektedir. Ameliyata gerek olmaması, ameliyatın risklerini taşımaması nedeniyle birçok hasta bu girişimi ameliyata tercih edebilir. Boynunuzda daralmış bir arter bulunuyorsa, bu opsiyonu size bakan uzmanla görüşmeniz gerekir.